شعرهای درخشان

هوشیار انصاری‌فر، نویسنده با اشاره به اینکه اشعار زیادی بیژن الهی سروده و فقط تعداد اندکی از آنها در اختیار دیگران قرار گرفته است، می‌گوید: «بی‌شک شعرهای منتشر شده او از درخشان‌ترین شعرهایی است که در این سال‌ها خوانده‌ایم. متاسف هستیم که چرا شعر بیشتری از او در دسترس نبوده است چون خودش تمایلی به این کار نداشت.»

وی می‌افزاید: «به همین دلیل هم الهی در شعرهای نوشته و چاپ نشده‌اش تاثیر مستقیم محدودی گذاشته اما تاثیر غیرمستقیمش توسط مجموعه شعردیگر بر کل شعر فارسی بسیار بوده است. به این خاطر که او مغز متفکر و یکی از استراتژیست‌های جریان «شعر دیگر» هست و نقش اساسی در ترسیم خطوط و حدود و ثغور و جمال‌شناختی این جریان شعری داشته است.»

این مترجم در ادامه یکی از مهم‌ترین ابعاد میراث الهی را ترجمه‌هایش دانست که به هر صورت جزو معدود مترجمانی است که بر بنیادهای ترجمه در ایران اثرگذار بوده است و در این باره می‌گوید: «الهی در زمینه ترجمه اجتهادهایی کرده که من شخصا ترجمه‌اش از اشراق‌های آرتور رمبو و آنچه در زمینه ترجمه آثار لورکا سرپرستی کرده است، می‌پسندم چون نظرگاه‌هایش در این ترجمه‌ها جواب داده است. اما ترجمه‌اش از چهارشنبه خاکستر الیوت را نمی‌پسندم با آنکه زحمت طاقت فرسایی هم در این مورد کشیده اما خروجی‌اش جواب نداده است. تاکید الهی در ترجمه بر واژه بوده است و آن را اتم ترجمه در نظر می‌گرفته است. اما ساختارهای نحوی را بازسازی کرده و آنچه روی کاغذ آورده است، می‌شود درباره‌اش چون و چرا کرد. انتخاب این نظرگاه در ترجمه بستگی به رویکرد روان‌شناختی یا تحلیل گفتمانی دارد. در عین حال نحوه ترجمه بستگی به نوع شعر دارد که چقدر بر پایه واژه شکل گرفته باشد.»انصاری فر معتقد است که آدم جانشین‌ناپذیری را از دست داده‌ایم چراکه او راهی را پیش روی آیندگان قرار نمی‌دهد بلکه راهی را می‌پیماید که از خودش شروع و به خودش خاتمه یافته است. بنابراین دریغ و حسرت از مرگ الهی قابل مقایسه با حوادث و سوانح مشابه نیست.

او «شعر حجم» را جریانی رادیکال و متاثر از «شعر دیگر» می‌داند که بیژن الهی سرچشمه اصلی آن بوده است. با آنکه یدالله رویایی خود بیانیه شعر حجم را نوشته و آن را به امضای دیگران رسانیده است در صورتی‌که بیژن و هم‌کیشانش بدنه اصلی این جریان بوده‌اند. نسبت شعر حجم با شعر دیگر از منظر انصاری‌فر، برشی است که جناح چپ و رادیکال از شعر دیگر توسط رویایی زده است. شعر حجم از جریان ماقبل خود که شعر دیگر است گسسته می‌شود و در اینجا نوعی شریعت‌سازی از جنبش شعر دیگر به وقوع پیوسته است. شاید به همین خاطر هم هست که بیژن الهی سکوت می‌کند و دیگر حاضر به چاپ و نشر اشعارش نمی‌شود. اما انصاری‌فر فقط در این باره حدس و گمانه می‌زند چون حشر و نشری با الهی و دوستانش نداشته است. انصاری‌فر به لحاظ ژورنالیستی کار بیژن الهی را در بیرون دادن شعرهایشان خیلی متفاوت با جٌنگ‌های ادبی تلقی می‌کند که در این مجموعه‌ها نگاه بارز و پیچیده الهی در گزینش اشعار مشهود است. چنانچه اشعاری از منوچهر آتشی را در کنار اشعار هوشنگ ایرانی قرار می‌دهد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *