راینر ورنر فاسبیندر | عشق از مرگ سردتر است


راینر ورنر فاسبیندر
 (به آلمانی: Rainer Werner Fassbinder) کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و بازیگر آلمانی بود. او یکی از کلیدی‌ترین فیلمسازان سینمای نوین آلمان پس از جنگ جهانی دوم به‌شمار می‌رود.

زندگی‌نامه

راینر ورنر فاسبیندر در ۳۱ مه ۱۹۴۵ در شهر باد وریسهوفن از شهرهای ایالت بایرن به‌دنیا آمد. او تنها فرزند پدری پزشک به نام هلموت و مادری مترجم به اسم لایزولاته بود. فاسبیندر شش ساله بود که پدر و مادرش از هم جدا شدند و به این ترتیب وی مدتی نزد مادرش زندگی کرد. فاسبیندر در شهر مونیخ به دبیرستان رفت. شانزده ساله بود که تحصیل در دبیرستان را رها کرد و دو سال در دفتر پدرش کار کرد.[۲] در سال‌های پایانی دههٔ پنجاه مدام به سینما می‌رفت و همزمان با شرکت در کلاس‌های آموزش بازیگری، نخستین فیلم‌های کوتاهش را به‌نام‌های خیابان‌گرددر سال ۱۹۶۵ و هرج و مرج کوچک در سال ۱۹۶۶ ساخت.[۳]
فاسبیندر به طرز روزافزونی به الکل و مخدر روی آورد و سرانجام در تاریخ ۱۰ ژوئن ۱۹۸۲ و در ۳۷ سالگی درگذشت.

فعالیت سینمایی

در حدود اندکی بیش از یک دهه فعالیت سینمایی‌اش یعنی در فاصله سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۸۲ او بیش از ۴۰ فیلم کارگردانی کرد، ضمن آن که همزمان در تئاتر و موسیقی نیز فعال بود. فعالیت حرفه‌ای خود را در تئاتر با پایه‌گذاری گروه آنتی‌تئاتر و با تأثیر از لیوینگ‌تئاتر جولیان بک آغاز کرد. فاسبیندر در آغاز متأثر از تجربه تئاتری‌اش و نیز فیلمسازان موج نو، سبکی سرد و کمینه‌گرا به وجود آورد که نمونه‌هایش را در «عشق سردتر از مرگ است»، «کاتزلماخر» (۱۹۶۹)و یا وایتی می‌توان دید. سپس با توجه‌اش به «داگلاس سیرک»، ملودرامهای آمریکایی به عنوان منبع الهام او قرار گرفت و دایره مخاطبین‌اش را گسترده کرد. تاجر چهارفصل (۱۹۷۲) و «علی: ترس روح را می‌خورد» (۱۹۷۴) محصول این دوران‌اند.
فیلم وایتی یکی دیگر از فیلم‌های این کارگردان است که در آن به نژادپرستی، بایسکشوالیته و وجود رذیلت در تمام انسان‌ها می‌پردازد در فیلم وایتی عناصر ضد تئاتری به وضوح دیده می‌شود این کارگردان با اینکه نقش کلیدی ای در سینمای آلمان داشت اما جایگاهی درخور فیلمهایش کسب نکرد و به او و آثارش بی‌توجهی شد البته در بین مردم آلمان او بیش‌تر به سبب آثار تلویزیونی‌اش (از جمله «میدان الکساندر برلین») و سبک زندگی و شخصیت «متفاوت» اش شناخته شده بود.

مضامین اصلی

بحران‌های عمیق دو جانبه روانی/اجتماعی به ویژه در ارتباط با جنسیت و اقلیت‌ها و اغلب تلفیق آن‌ها با هم در لابه‌لای زندگی روزمره در آثارش به وفور به چشم می‌خورند، اما هم جنس گرایی و اقلیت‌های جنسی در چهار فیلم از آثار او به ویژه بدل به مضمونی روشن می‌شود. «اشک‌های تلخ پترا فون کانت» (۱۹۷۲) که به زندگی یک طراح مُد و رابطه او با دستیارش می‌پردازد، «فاکس و دوستانش» (۱۹۷۴) که صریح‌ترین بیان هم جنس گرایی در جامعه معاصر را با بازی خود فیلمساز به تصویر می‌کشد. «در سالی با ۱۳ ماه» (۱۹۷۸) دربارهٔ یک ترنس و سرگردانی او بین دو جنس است؛ و سرانجام «کرل» (۱۹۸۲) اقتباسی دیدنی از نمایش «ژان ژنه» به همین نام. با همه این تفاسیر می‌توان گفت آلمان به‌طور کلی دست‌مایه اصلی کارهای اوست. فاسبیندر فیلم یا نمایشنامه‌ای ندارد که به آلمان مربوط نشود. بسیاری از منتقدان او را از نظر پرداختن مفصل به آلمان با هاینریش بل مقایسه می‌کنند.

آثار

سالعنوان فارسیعنوان انگلیسی
۱۹۶۹عشق سردتر از مرگ استLove Is Colder Than Death
۱۹۶۹دلال محبتKatzelmacher
۱۹۷۰سرباز آمریکاییThe American Soldier
۱۹۷۱وایتیWhity
۱۹۷۱تاجر چهارفصلThe Merchant of Four Seasons
۱۹۷۲اشک‌های تلخ پترا فون کانتThe Bitter Tears of Petra von Kant
۱۹۷۳نورا هلمرNora Helmer
۱۹۷۳مارتاMartha
۱۹۷۴علی: ترس روح را می‌خوردAli: Fear Eats the Soul
۱۹۷۴افی بریستEffi Briest
۱۹۷۵فاکس و دوستانشFox and His Friends
۱۹۷۵ترس از ترسFear of Fear
۱۹۷۶رولت چینیChinese Roulette
۱۹۷۸ناامیدیDespair
۱۹۷۸در سالی با سیزده قمرIn a Year With 13 Moons
۱۹۷۹ازدواج ماریا براونThe Marriage of Maria Braun
۱۹۸۰میدان الکساندر برلینBerlin Alexanderplatz
۱۹۸۱لی‌لی مارلینLili Marleen
۱۹۸۱لولاLola
۱۹۸۲ورونیکا فوسVeronika Voss
۱۹۸۲کرلQuerelle

نمایشنامه‌ها[ویرایش]

سالعنوان فارسیعنوان انگلیسی
۱۹۶۶فقط یک تکه نان (ترجمه شده به فارسی محمود حسینی‌زاد، ۱۳۹۵)Only a Slice of Bread
۱۹۶۶قطرات آب بر سنگ‌های سوزان (فیلم شده توسط فرانسوا اوزون)Water Drops on Burning Rocks
۱۹۶۸دلال محبت (ترجمه به فارسی جاهد جهانشاهی، ۱۳۸۴)Katzelmacher
۱۹۶۸آژاکس (بر اساس نمایشنامه‌ای به همین نام نوشته سوفوکل)Ajax
۱۹۶۸سرباز آمریکاییThe American Soldier
۱۹۶۹هرج‌ومرج در بایرنAnarchy in Bavaria
۱۹۶۹قهوه‌خانه (بر اساس نمایشنامه‌ای از کارلو گولدونی)Coffeehouse
۱۹۶۹گرگ‌نماWerewolf
۱۹۷۱خون در گلوی گربه (ترجمه به فارسی جاهد جهانشاهی، ۱۳۸۴)Blood on a Cat’s Neck
۱۹۷۱اشک‌های تلخ پترا فون کانتThe Bitter Tears of Petra von Kant
۱۹۷۱آزادی بره‌منBremen Freedom
۱۹۷۳بی‌بی (بر اساس نمایشنامه‌ای از هاینریش مان)Bibi
۱۹۷۵آشغال، شهر و مرگGarbage, the City and Death

فاسبیندر در ایران

نمایش خون در گلوی گربه (به انگلیسی Blood on the Cat’s Neck) در سال ۱۳۹۶ بر اساس نمایش‌نامه فاسبیندر اجرا شد.